Mówiąc o umiejętnościach XXI wieku za podstawę bierze się założenie, że osobom, które rozpoczynają swoją karierę zawodową w obecnym stuleciu potrzebne są inne zdolności niż ich poprzednikom, którzy na rynek pracy wchodzili w wieku XX. Umiejętności te, zdaniem specjalistów powinny odzwierciedlać specyficzne wymagania współczesnych pracodawców w wieku informacji, nowoczesnych technologii i nieustannych zmian.
Pracownik jutra i umiejętności sukcesu
Pojęcie „umiejętności sukcesu” albo „umiejętności XXI wieku” odnosi się do całego zestawu wiedzy, zdolności, nawyków pracy i cech charakteru, które mają zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia sukcesu w dzisiejszym świecie w wymiarze edukacji i nowoczesnej kariery. Sam termin, mimo, że powszechnie używany, jest trudny do zdefiniowania, co prowadzi do zamieszania i rozbieżnych interpretacji. Większość krajów przyjęło jednak standardy nauczania zawierające interdyscyplinarne umiejętności oraz rozwiązania zgodne z trzema popularnymi modelami, które mogą służyć do zilustrowania koncepcji i jej zastosowania w edukacji:
i- framework for 21st century Learning to zbiorowa, jednolita wizja nauki przedstawiona przez The Partnership for 21st Century Skills. Opisuje ona podstawowe przedmioty, umiejętności i wiedzę, które uczący się muszą opanować, by osiągnąć sukces w pracy i w życiu w XXI wieku. Eksperci przekonują, że obok wiedzy z zakresu podstawowych przedmiotów, jak języki obce, matematyka lub ekonomia, współcześnie potrzebne są:
• świadomość zjawisk globalnych, systemów finansowych i gospodarczych, zmian zachodzących na płaszczyźnie zdrowia i środowiska.
• umiejętności uczenia się i innowacji, w tym kreatywność, krytyczne myślenie i rozwiązywanie problemów oraz zdolność komunikacji i współpracy.
• kompetencje informacyjne i umiejętności korzystania z mediów oraz icT (information and communication Technology)
• umiejętności życia i planowania kariery w XXi wieku. Dzisiejsze życie i środowisko pracy wymaga nie tylko umiejętności myślenia i wiedzy, ale również zdolności poruszania się w złożonym świecie pracy naznaczonym konkurencyjnością na globalną skalę. To powoduje, że uczący się powinni poświęcić więcej uwagi na rozwijanie odpowiednich umiejętności kreowania własnej drogi życiowej i kariery, takich jak: elastyczność i zdolność adaptacji, inicjatywa i samodzielność, umiejętności społeczne i międzykulturowe, produktywność, odpowiedzialność oraz przywództwo.
ii- four keys to college and career readiness, zakłada, że kandydaci są gotowi na studia i na rozpoczęcie kariery w zależności od tego, do jakiego stopnia opanują każdy z czterech kluczy: Think, Know, Go and Act. Autorzy publikacji zwracają uwagę na przygotowanie kandydata do życia, które kładzie nacisk na strategie poznawcze, wiedzę i umiejętności zapewniające sukces i wykraczające poza standardowe nazwy kursów i dyplomy.
iii- seven survival skills - to siedem kluczowych kompetencji przetrwania, które należy opanować, by nie tylko dostać, ale też radzić sobie w pracy we współczesnym świecie. A są to:
1. Umiejętność krytycznego myślenia i rozwiązywania problemów. Aby firmy mogły konkurować w nowej, globalnej gospodarce każdy pracownik musi być pracownikiem wiedzy i myśleć jak udoskonalać swoje produkty, procesy lub usługi. Istotą krytycznego myślenia i rozwiązywania problemów jest zadawanie właściwych pytań. Wczorajsze odpowiedzi nie rozwiązują dzisiejszych problemów.
2. współpraca wirtualna i przywództwo poprzez wpływ. Żyjemy w czasach, w których coraz częściej pracownik jest częścią wirtualnego zespołu.
W jego obrębie pracownicy komunikują się w inny sposób np. poprzez webcasty lub konferencje. Praca zespołowa wygląda dziś zupełnie inaczej niż 20 lat temu. Przywódca to nie tylko taka osoba, która deleguje zadania, ale też, która wie jak wpłynąć na pracowników.
3. skuteczność i elastyczność. Wdrażanie zmian i dostosowywanie się do nich to kluczowa umiejętność we współczesnym świecie. Adaptacyjność, elastyczność i umiejętność uczenia się staje się nieraz ważniejsza od umiejętności technicznych.
4. inicjatywa i przedsiębiorczość. Przywództwo jest zdolnością do podejmowania działania i ufania samemu sobie. W trakcie podejmowania skomplikowanych decyzji liczy się twórczość i kreatywność, zwłaszcza w zdigitalizowanej rzeczywistości.
5. efektywna komunikacja ustna i pisemna. Umiejętność sprawnego przekazywania myśli w słowie i piśmie, w tym tworzenie prezentacji i sprawne wyartykułowanie jej celu i głównych tez, to również część efektywnej komunikacji.
6. wyszukiwanie i analiza informacji. Codziennie docierają do nas setki informacji. Duży problem stanowi fakt, że to, co w danym dniu jest wartościową informacją, w innym jest już bez znaczenia. Najważniejsze staje się to, by być cały czas na bieżąco a dane efektywnie selekcjonować. Informacja zmienia się stale i szybko, pracownicy XXI wieku muszą wiedzieć jak zarządzać astronomiczną ilością danych, która przepływa w ich miejscach pracy każdego dnia.
7. ciekawość świata i wyobraźnia. Każdy człowiek może kształtować swój poziom otwartości na świat przez całe swoje życie. Ważne jest umiejętne formułowanie pytań. To właśnie najbardziej dociekliwi ludzie poruszają się najszybciej w środowisku pracy, ponieważ potrafią rozwiązywać najtrudniejsze problemy w sposób, który ma największy wpływ na innowacyjność.
W cyfrowym świecie, gdzie w każdej minucie przybywa wiedzy i informacji nikt nie jest w stanie wiedzieć wszystkiego w danym temacie. To, co dziś jest prawdą jutro może okazać się nieaktualne, a dodatkowo zadania, z którymi trzeba będzie się zmierzyć absolwentom lub obecnym pracownikom mogą jeszcze nie istnieć. Dlatego tak ważne jest, by efektywnie przetwarzać, analizować i wykorzystywać informacje, samodzielnie pracować zamiast liczyć na gotowe rozwiązania, oraz na koniec, zadać sobie proste, ale jakże krytyczne, pytanie: czy to ma sens?
